HALK EDEBİYATI
(Bu bölümdeki bilgelerde Tarihi Kültürü İle Orhaneli kitabından yararlanılmıştır.)
Konusu; halkın manevi kültürü olan folklor, bir ülkenin veya belirli bir bölgenin halkının adet, gelenek ve göreneklerim, inanışlarım inceleyerek bunları kendine özgü metotlarla derleyen, çözümleyen, yorumlayan bir bileşime vardırmayı amaçlayan bilim dalı olup, Halkiyat veya Halk Bilimi adıyla anılır.
A-Halk Edebiyatı ve Halk Edebiyatı ürünleri,
B-Adetler, gelenekler, görenekler,
C-Mahalli yemekler,
D-Mahalli kıyafetler,
E-Çevreler, oyalar, halıcılık,
F-Mahalli el sanatları,
G-Çocuk oyunları.
A-HALK EDEBİYATI VE
HALK EDEBİYATI ÜRÜNLERİ:
MANİLER:
Halk şiirinin en tanınmış ve yaygın türüdür. Genellikle 7'li hece vezni ve kafiye düzenindedir. Bazı maniler birbirleriyle birleştirilerek mani dizileri meydana getirilmiştir. Her mani bağımsız bir bütündür. Manilerde anlatılmak istenen tema genellikle son iki dizede yer alır.
Köyde,Ramazan aylarında, günümüzde de devam etmekte olan, davulcunun Mani söyleyerek evleri dolaşma geleneğiyle, Ramazan Manileri bol miktardadır.
a) Sevda manileri,
b) Ayrılık manileri,
c) Ramazan manileri,
a)Sevda manileri
Gittim kuyu basma
Başım değdi taşma
Sevgilisi kurban olsun
Nişanlısının oynayışına
Fasulyeyi kuruttum
Pişirmesini unuttum
Gel yarim konusalım
Ben annemi uyuttum
Mendili serdim tasa
Bakarım göze kasa
Bir gün beni güldür
Sevgilim sen bin yasa
b) Ayrılık manileri
Akkoyun meler gelir
Dağları deler gelir
Nazlı yarin kokuşu
Asker ocağından gelir
Bahçelerde bal erik
Dallarım eğerik
Ben askere gidersem
Sana kim bakcek garik?
Altın tas altın tabak
Varamam yolun ırak
Evvelden bir köydeydik
Şimdi yolumuz ırak
Gökte yıldız az kaldı
Tel kırıldı saz kaldı
Merak etme sevgilim
Kavuşmamız az kaldı
c) Ramazan manileri
Alaylı olsun alaylı olsun
Tepsiniz kalaylı olsun
Ramazan ağam iki gözüm
Böreğiniz! yemek kolaylı oisjf
Alfat üstünde buruşlar
Civil civil öten kuşlar
Ramazan ağam iki gözüm
İnşallah kabul olur oruçlar
Bahşişim! aldım giderim
Atınan iman güderim
Osman ağam, iki gözüm
Çok yerde methin ederim
NİNNİLER
Annelerimizin hafızalarında iyi, güzel, doğru olarak şekillenen ninnilerimiz aynı zamanda kuşaktan kuşağa aktarılan halk ürünleridir. Ninnilerin çoğu dörtlükler halinde söylenmektedir. Ninnilerin son mısraları genelde bir dilek ve temenniyi yansıtarak sevgi ve şefkati de anlatır. Günümüzde ninniler ve ninni söyleme adeti, beşiğin yerini modem çocuk yataklarına bırakmasıyla beraber azalmış, yer yer yok olmuştur.
A-KIZ ÇOCUĞU İÇİN
SÖYLENİLEN NİNNİLER
Nenni kızım nenni
Körpe kuzum hu
Uyu desem kızım uyur
Bağlarda sümbüller büyür
Nazlı yarim yürür
Körpe kuzum hu
Ben "güzüm ağlıyo" derim
"Uyu da büyü" derim
Ben yavruma "yürü" derim
Yavrum hu hu
A güzüm hu.
B-ERKEK ÇOCUĞU İÇİN
SÖYLENEN NİNNİLER
Oğlum ninni ninni
Yavrum ninni ninni
Güzüm ninni ninni
Oğlum seni uyuturum
Oğlun seni büyütürüm
Oğlun seni askere gönderirim
Oğlum ninni
Oğlumun anasıdır
Goynundan yuvasıdır
Oğlum benim, gittiğim yollar ırakta
Asker olasın oğlum ninni
C-ÇOCUĞU UYUTMAK İÇİN
SÖYLENİLEN NİNNİLER
Uyuşun da yavrum uyuşun
Uyusun da büyüsün uyuşun
Tıpış tıpış yürüsün
Hu hu hu Allah
Sen uykular ver Allah
Yavrum uyuşun inşallah
Nenni de nenni nennisi var
Benim de yavrumun uykusu var
Yavrum uyuyacak inşallah
Nenni yavrum nenni
Uyuşun da büyüsün nenni
Yedi dervişler
Hak yoluna gitmişler
Muradına ermişler
Yedi tane koyun yemişler
Daha da var mı demişler ninni
Kır yerlerin arpasıyım
Nenni yavrum nenni
Annesinin körpesiyim
Nenni kuzum nenni
Çam kabuğundan beşiciğin
Nenni kuzum nenn
O! Hamurdan sübeciğim
Nenni yavru nenni
Uyuturum nenni söyleye söyleye
Büyütürüm güller bürüye bürüye
Nenni yavrum nenni
Kara gözlerin! uykular bürüsün
Nenni kuzum nenni
Annen île baban sana yürüsün
Nenni kuzum nenni
Uyutayım seni çığıra çığıra
Nenni kuzum nenni
BİLMECELER
Bir şeyin adım söylemeden, bazı niteliklerim üstü kapalı bir şekilde anlatarak onun ne olduğunu dinleyene veya okuyana bırakan bir nevi oyuna bilmece denir.
A-DİNİ KONULARLA İLGİLİ BİLMECELER
Çın çın çınar yaprağı Hz. Ali Toprağı
Ya bu gece bunu bileceksin Ya bu gece öleceksin
(Musaf) İçi taş, dışı taş Ha dolaş, ha dolaş (Cami)
B-ZAMAN VE TABİAT OLAYLARI
ÎLE İLGİLİ BİLMECELER
Ak eşek biner
Kara eşek iner
(Gece) Kara öküz gitti gelmez
Sarı Öküz yattı kalkmaz
(Duman-Ateş)
C-EŞYALARLA İLGİLİ BİLMECELER
Bir kızım var Bir gözü var (İğne)
Ocaklıktan sarkıttım Hacı Yusuf'u korkuttum (Sünge)
D-BİTKİLERLE İLGİLİ BİLMECELER
Alçacık boyu var Kadifeden donu var(Patlıcan)
Avladan atlar, kaz yumurtlar(Susakkabaği)
Ey yurtlar yurtlar
Yusuf'u yer kurtlar
Tırnağıyla su içer
Tırnak dibine yumurtlar (Buğday)
M DOĞRU
